ZWIJNDRECHT Midden op emplacement Kijfhoek bij Zwijndrecht staat het kantoor van Keyrail. Vanaf deze plek wordt het spoorverkeer van en naar de haven van Rotterdam geregeld en in de gaten gehouden. Ondanks alle technologie blijft dat mensenwerk.

























      De controlekamer van Keyrail op emplacement Kijfhoek: er zit wel degelijk
      lijn in de veelheid aan beeldschermen die er staan opgesteld. Foto: Marco
      de Swart

Een buitenstaander ziet in de seinzaal van Keyrail een ruimte vol beeldschermen waar een handvol mannen en vrouwen naar staart. Voor Frank Talboom, shiftleader van de seinzaal, zit er wel degelijk lijn in de veelheid aan beeldschermen die groepsgewijs in halve bogen staan opgesteld. ,,Van hieruit wordt al het goederenvervoer van en naar de haven geregeld. Daar is, net als bij personenvervoer, een soort spoorboekje voor,'' vertelt Talboom.

Op een aantal schermen kan de treindienstleider precies zien welke treinen klaar zijn voor vertrek richting hun bestemming. ,,De wagens kunnen op Kijfhoek, door middel van het zogenaamde heuvelproces worden uitgesorteerd op bestemming. De ene trein moet naar Italië, de ander richting Duitsland,'' legt de senior netwerkbestuurder uit.

Het werk van de treindienstleiders is onderverdeeld in gebieden. Bij de eerste werkplek (Maasvlakte) wordt al het treinverkeer richting Europoort geleid. De volgende treindienstleider regelt het verder in goede banen vanaf de Europoort, Botlek en Pernis richting Waalhaven. Daarna neemt de dienstdoende man voor de Waalhaven het over en vervolgens zijn collega die de aansluiting bij Barendrecht richting Rotterdam of Kijfhoek beheert. Grijze, gele en groene lijnen op het scherm geven respectievelijk de spoorbaan, de treinen en de nog af te leggen rijweg aan. Als een soort 'pacmannetje' vreet het rijdende gele treintje het groene lijntje op.

Verderop zit de treindienstleider van Kijfhoek, de spin in het web tussen de havens en het A15-tracé die de verbinding naar Duitsland in het oog houdt. De netwerkbestuurder en de analist aan de andere kant van de seinzaal stellen zo nodig de dienstregeling bij als er een stremming of vertraging is. ,,Een container moet ook op tijd in de haven zijn, anders is de boot al weg.''

Voordat een treindienstleider in de seinzaal mag plaatsnemen moet hij een 'lange en intense fulltime-opleiding' volgen. Behalve de loop van de treinen komen daar vooral alle mogelijke calamiteiten aan bod. ,,Het examen is heel zwaar. Alles wat mis kan gaan wordt in een simulatie-oefening gestopt. Iedereen komt met rode wangen naar buiten na het examen, waarvoor minder dan de helft slaagt.''

En soms gaat het echt mis. Zoals eind september toen twee goederentreinen bij Barendrecht op elkaar botsten. Alleen kan daar, in verband met het lopende onderzoek van de Inspectie Verkeer en Waterstaat, niks over worden gezegd.

De recente invoering van het European Rail Traffic Management System (ERTMS) op de Havenspoorlijn heeft de veiligheid op het spoortracé in ieder geval verbeterd. Een machinist rijdt daarbij niet alleen meer op de seinen, maar maakt ook gebruik van een boordcomputer die in directe verbinding staat met het beveiligingssysteem. Als adviseur heeft Michel van Dort meegeschreven aan de gedetailleerde informatie voor de gebruikers. ,,Het ERTMS-systeem is een overkoepelend beveiligingssysteem. De werking is natuurlijk wel bekend, maar deze moet in detail worden uitgewerkt voor de emplacementen en de lokale situatie.''

Het A15-tracé is bij oplevering twee jaar geleden uitgevoerd met level 2 (met radioverbinding), de Havenspoorlijn functioneert sinds vorige maand met level 1 (via de baan). Bij level 2 krijgt de machinist op de boordcomputer informatie over de toegestane snelheid en de plekken waar hij moet afremmen.

Van Dort: ,,In theorie zou je kunnen zeggen dat hij met de gordijnen dicht kan rijden.''

Voor de treindienstleiders geldt dat zeker niet. Continu hebben ze hun ogen op de beeldschermen gericht, ondertussen druk bellend over ondermeer aankomst- en vertrektijden. ,,Dit is het mooiste vak van de wereld,'' zegt Van Dort die drie jaar treindienstleider is geweest. ,,Andere spelen alleen met treinen, wij werken ermee.''